آزادی دینی، سیاسی، فکری و عملی

آزادی دینی، سیاسی، فکری و عملی

استاد سید سابق / مترجم:کمال روحانی

آزادی فطرتی است که خداوند مردم را بر اساس آن آفرید... و حقّ طبیعی هر انسان است و وجود آن برای هر فرد ضروری و لازم چونان ضرورت هوا برای ریه ها، نور برای چشم و روح برای بدن. آزادی آن نغمه و شعری است که ادبا و شعرا با آن می سرایند و در باره ی آن می گویند...

آرزوی شیرینی است که آزادگان و مصلحان برای رسیدن به آن هر رنج و عذابی را گوارا و شیرین می یابند...

یکی از اصول و پایه هایی است که قوانین کشوری بدان آراسته می شود، برای این که شخصیت و سیادت افراد و گروه ها بر اساس آن محفوظ و مصون بماند...

ولی دولت­ها به اندازه ای به این حق مجال بروز می دهند که آن را بازیچه ای در دست خود قرار دهند تا منزلت و مقامشان در نزد مردم محفوظ و مصون بماند و در دل مردم جای گیرند.

برای همین اسلام آمد تا آزادی ها را به مردم بگوید و آنان را از عبث و بیهودگی دور دارد، خواه آزادی در دین، مذهب، سیاست، فکر، دخل و تصرف در امور خویشتن یا آزادی در عمل، در سکونت و مقام و یا انواع دیگر آزادی ها باشد، که باعث ثبات و پایداری جنبه های مختلف شخصیت است.

بهتر است نگاهی کوتاه به انواع مختلف آزادی بیندازیم که در ذیل خواهند آمد.

آزادی دین و مذهب

آزادی دین و مذهب شامل موارد زیر است:

اول: وادار نکردن هیچ کس بر ترک دین خود، یا وادار کردن بر عقیده و مرامی مشخص.

 پس یک قاعده ی کلی برای ما در برابر غیر مسلمان وجود دارد، که در پذیرفتن دین سودی که برای ماست برای آن­ها نیز هست اگر قبول کنند و ضرری که در نپذیرفتن دین متوجه آن­هاست متوجه ما نیز هست اگر قبول نکنیم .«لهم ما لنا و علیهم ما علینا».

خداوند بلند مرتبه می فرماید:

(لاَ إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ قَد تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ(  (بقره/ 256)

« اجبار و اكراهي در ( قبول ) دين نيست ، چرا كه هدايت و كمال از گمراهي و ضلال مشخّص شده است.»

(وَلَوْ شَاء رَبُّكَ لآمَنَ مَن فِي الأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعاً أَفَأَنتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى يَكُونُواْ مُؤْمِنِينَ ‏ وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَن تُؤْمِنَ إِلاَّ بِإِذْنِ اللّهِ وَيَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لاَ يَعْقِلُونَ ‏ ‏ قُلِ انظُرُواْ مَاذَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَا تُغْنِي الآيَاتُ وَالنُّذُرُ عَن قَوْمٍ لاَّ يُؤْمِنُونَ ‏) یونس/101- 99

« اگر پروردگارت مي‌خواست ، تمام مردمان كره زمين جملگي ( به صورت اضطرار و اجبار ) ايمان مي‌آوردند ( امّا ايمان اضطراري و اجباري به درد نمي‌خورد ) . آيا تو ( اي پيغمبر ! ) مي‌خواهي مردمان را مجبور سازي كه ايمان بياورند ؟  ( اين كار نه صحيح و سودمند است و نه از دست تو ساخته است ) . ‏ هيچ كسي نمي‌تواند ايمان بياورد ، مگر اين كه ( بدان گرايش پيدا نمايد و براي آن تلاش كند و ) خدا اجازه دهد ( و اسباب و وسائل ايمان را براي او ميسّر سازد . امّا كسي كه به ايمان رو نكند و حاضر به استفاده از سرمايه فكر و خرد خويش نباشد ، او مستحقّ خشم و عذاب خدا است ، ) و خدا عذاب را نصيب كساني مي‌سازد كه تعقّل و تفكّر نمي‌ورزند . ‏‏ بگو : بنگريد ( و چشم برون و درون را باز كنيد و ببينيد ) در آسمانها و زمين چه چيزهائي است‌ ؟ ! آيات ( خواندني كتابهاي آسماني ، از جمله قرآن ، و ديدني جهان هستي ) و بيم‌دهندگان ( پيغمبر نام ، و اندرزها و انذارها هيچ كدام ) به حال كساني سودمند نمي‌افتد كه نمي‌خواهند ايمان بياورند. ‏»

( وَقُلِ الْحَقُّ مِن رَّبِّكُمْ فَمَن شَاء فَلْيُؤْمِن وَمَن شَاء فَلْيَكْفُرْ ) کهف/ 29

« بگو : حق ( همان چيزي است كه ) از سوي پروردگارتان ( آمده ) است ( و من آن را با خود آورده‌ام و برنامه من و همه مؤمنان است ) پس هركس كه مي‌خواهد ( بدان ) ايمان بياورد و هركس مي‌خواهد ( بدان ) كافر شود.»

(‏ فَإنْ حَآجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلّهِ وَمَنِ اتَّبَعَنِ وَقُل لِّلَّذِينَ أُوْتُواْ الْكِتَابَ وَالأُمِّيِّينَ أَأَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُواْ فَقَدِ اهْتَدَواْ وَّإِن تَوَلَّوْاْ فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلاَغُ وَاللّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ ‏) آل عمران/ 20

«‏ پس اگر با تو به ستيز پرداختند ، بگو : من و كساني كه از من پيروي نموده‌اند ، خويشتن را تسليم خدا كرده‌ايم و رو بدو نموده‌ايم . و بگو به اهل كتاب ( يعني يهوديان و مسيحيان ) و به بيسوادان ( يعني مشركان عرب ) : آيا شما تسليم شده‌ايد ؟ اگر تسليم شوند ، بيگمان هدايت يافته‌اند ( و راه را از چاه باز شناخته‌اند ) و اگر سرپيچي كنند ( نگران مباش‌ ؛ زيرا ) بر تو ابلاغ ( رسالت ) است و بس ، و خدا بينا به ( اعمال و عقائد ) بندگان است . ‏»

دوم: از حقوق اهل کتاب (یهودی- مسیحی) است که می­توانند شعایر دینی خود

را انجام دهند، پس نه معبدی از ایشان ویران می­شود و نه صلیبی از آنان           شکسته.

حضرت رسول (ص) می فرماید: «آن­ها را به حال خود واگذارید و دینشان را نیز».

همچنین اگر زن یک مرد مسلمان یهودی یا مسیحی باشد حق دارد به معبد و کلیسا برود و شوهرش را حق ندارد او را از آن کار منع کند.

سوم: اسلام برای آن­ها مباح کرد هر چه را که دینشان از غذا و دیگر امور حلال نموده است، پس خوک­های ایشان را نمی­کشند و شرابشان را نمی­ریزند مادامی که در نزد آنان حلال باشد...

اسلام با این کار جولانگاه بیشتری به آنان بخشیده، نسبت به مسلمانانی که بر ایشان گوشت خوک و شراب را حرام نمود.

چهارم:برای اهل کتاب آزادی در امور ازدواج، طلاق، نفقه وجود دارد و می­توانند در امور خود هر گونه که می خواهند دخل و تصرّف نمایند بدون اینکه موانع و قیودی برایشان در میان باشد.

پنجم: اسلام از کرامت و شأن اهل کتاب (و دیگران) حمایت می­کند و حقوقشان را مصون می­دارد، و برای آنان آزادی­هایی را در بحث و مناظره قرار داده است، به شرطی که در محدوده ی عقل و منطق و همراه با رعایت ادب و دوری از خشونت و درشتی باشد.

خداوند بلند مرتبه می فرماید:

( وَلَا تُجَادِلُوا أَهْلَ الْكِتَابِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِلَّا الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ وَقُولُوا آمَنَّا بِالَّذِي أُنزِلَ إِلَيْنَا وَأُنزِلَ إِلَيْكُمْ وَإِلَهُنَا وَإِلَهُكُمْ وَاحِدٌ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ ) عنکبوت/ 46

«با اهل كتاب ( يعني با يهوديان و مسيحيان ) جز به روشي كه نيكوتر ( و نرمتر و آرامتر و به قبول نزديكتر ) باشد ، بحث و گفتگو مكن ، مگر با كساني از ايشان كه ستم كنند ( و متوسّل به زور يا گستاخي شوند و از حدّ اعتدال در جدال ، خارج گردند . در اين صورت شدّت و حدّت در مقابله با آنان بلامانع است ) . بگوئيد : به تمام آنچه از سوي خدا بر ما و بر شما نازل شده است ايمان داريم ( كه قرآن و تورات و انجيل است ) . معبود ما و معبود شما يكي است ، و ما تنها تسليم و فرمانبردار او هستيم.»

و می فرماید:

( ادْعُ إِلِى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُم بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ) نحل/ 125

« ( اي پيغمبر ! ) مردمان را با سخنان استوار و بجا و اندرزهاي نيكو و زيبا به راه پروردگارت فراخوان ، و با ايشان به شيوه هرچه نيكوتر و بهتر گفتگو كن‌. »

آزادی فکر و بیان

اسلام به تفکّر دعوت می­کند و اینکه در آفرینش آسمان و زمین تأمّل نماییم؛ در این صورت تأمّل و تفکر وظیفه ی عقل است، با عقل است که انسان از حیوان ممتاز می­شود، و اگر عقل از انجام وظیفه ی خود بری باشد، به درستی که انسان از یکی از مهم­ترین ویژگی­های خود (که تفکر و تأمّل است) بری می­گرددو بشر به پیشرفت و ترقّی در زندگی نایل نمی­آید. متفکران متفق القولند که تفکر و تأمّل راز پیشرفت آدمی است، و رکود و تقلید باعث خاموشی اخگرهای روشن عقل است و سقوط انسان در گمراهی و فرو افتادن او در نهایت عقب ماندگی و پستی. برای همین منظور اسلام آمد تا عقل را از اسارت آزاد گرداند و زنجیرهایی که عقل را مدّت زمان مدیدی به رکود کشیده بودند از او بردارد. خداوند بلند مرتبه می فرماید:

( قُلِ انظُرُواْ مَاذَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ ) یونس/ 101

« بگو : بنگريد ( و چشم برون و درون را باز كنيد و ببينيد ) در آسمانها و زمين چه چيزهائي است. »

و می فرماید:

( أَوَلَمْ يَنظُرُواْ فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللّهُ مِن شَيْءٍ ) اعراف/ 185

«آیا تفکر و تأمّل در آفرینش آسمان و زمین نمی­کنند و در هر چه خداوند آفریده به چشم تعقل نمی­نگرند.»

در این آیات فوق هیچ حدّ و حصری برای تفکر و تأمل عقل مشخص نشده است. خداوند بلند مرتبه می فرماید:

( كَذَلِكَ يُبيِّنُ اللّهُ لَكُمُ الآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ ) بقره/ 219

« اين چنين خداوند آيات ( و احكام ) را براي شما روشن مي‌سازد ، شايد ( درباره مصالح دنيا و آخرت خود ) بينديشيد.»

اسلام هیچ نوع تفکری را منع نمی­کند، مگر اینکه در کنه و ذات پروردگار باشد، زیرا اندیشه ی آدمی به ذات خداوند احاطه نمی­یابد و نمی­تواند آن را دارک باشد. عقیده ی هر فرد اساس و پایه اش بر تفکّر است و تعقّل، و بعد از آن به ناچار قناعت و یقین حاصل می­شود نه اینکه یقین و قناعت در عقیده بر پایه ی تقلید و پیروی از آباء و اجداد صورت گیرد. برای همین است که در ایمان مقلّد شکّ و تردید وجود دارد.

آزادی در تفکّر به آزادی بیان منتهی می­شود، خواه این آزادی با زبان باشد یا قلم. همچنانکه به آزادی رأی و گفتن حق نیز نایل می­آید. رسول خدا (ص) از اصحاب خود عهد گرفت که همیشه حق را بگویند اگر چه (در کام دشمنان و دوستان) تلخ بنماید و در گفتن آن از لوم سرزنش کنندگان ابایی نداشته باشند.

حضرت رسول (ص) می فرماید:« سکوت کننده ی بر حق شیطانی است لال».

و این آزادی در اسلامی است که زن حق ارائه ی نظر دارد و خطای - ندانسته ی- امیرالمؤمنین عمربن خطاب (رض) را گوشزد می­کند چون خلیفه می­خواست از مهر زیاد زنان نهی کند و از آن جلوگیری نماید پس به امیرالمؤمنین پروردگار می­فرماید:

«‏ و اگر خواستيد همسري را به جاي همسري برگزينيد ، هر چند مال فراواني هم مهر يكي از آنان كرده باشيد ، براي شما درست نيست كه چيزي از آن مال دريافت داريد . آيا با بهتان و گناه آشكار ، آن را دريافت مي‌داريد ؟ !  ( مگر مؤمنان را چنين كاري سزد؟! ).» نساء/ 20

عمر گفت:

«ای عمر همه ی مردم از تو داناترند حتی زنان، عمر به اشتباه رفت و این زن است که راست گفت».

آزادی فکر

آزادی روزنامه نگاری، نطق و سخنرانی را در برمی­گیرد و آزادی اعتقاد و نظر به هر آنچه انسان از ظواهر افلاک، طبیعت، حیوان و آدمی می­بیند. اسلام یک عقیده ی خاص را لازم نمی­داند یا اینکه پذیرش یک نظریه ی علمی را بر عقل واجب نمی­شمرد، پس برای هر انسانی حقی است در دیدگاهش به جهان و به کارگیری وسایلی که به سنت­ها می­رسند و قوانینی که ظواهر گیتی منقاد آنند. به درستی که از آثار آزادی فکر و بیان آن ذخیره های فرهنگی است که مکتب اسلامی با آن­ها در فلسفه، منطق، یکتاپرستی(توحید)، اصول، فقه، عرفان، علوم پزشکی، شیمی، فیزیولوژی، هندسه، ریاضی، و غیره رونق یافت و سبب و عاملی شد در برپایی نهضت علمی اروپای معاصر.

تنها چیزی که اسلام آن را حرام می­داند تلاش است برای سست کردن دین، اخلاق و اشاعه ی الحاد و کفر و نفاق. عاقل دچار شکّ و تردید نمی­شود که هر دعوت و فراخوانی برای سست کردن دین، یا متزلزل کردن و نابودی اخلاق یا اشاعه ی کفر و الحاد و نفاق، دعوتی است خبیثانه که جلوگیری و سدّ آن واجب است.

آزادی سیاسی

آزادی سیاسی موارد زیر را در بر می­گیرد:

1- شرکت در امور کشورداری با نامزد شدن، یا رأی دادن در انتخابات یا شرکت در همه پرسی­ها .

2- مراقبت و نظارت بر اعمال فرمانروایان و مسئولان کشوری و انتقاد و ارائه نظر درباره ی ایشان.

شرکت در انتخابات و کاندیداتوری برای منصب­های دولتی، وظیفه و حقّ طبیعی هر مسلمان است. همچنین اگر فرد شرایط لازم را داشته باشد می­تواند به کاندیدایی مناصب دولتی درآید و فرد آزاد است رأی و نظر خود را به نفع هرکس که می­خواهد و صلاح می­بیند ارائه دهد. اسلام لازم می­داند که انتخابات فرمانروایان از طریق بیعت صورت گیرد یعنی به واسطه ی بیعت و انتخابات اهل حلّ و عقد (خبرگان مردم ) که در حقیقت نماینده ی خود مردمند یا از طریق رأی مردم و همه پرسی. اینگونه حاکمیت حاکم برقرار می­شود و استمداد می­یابد و حاکم وکیل مردم می­گردد تا نگهبان دین و امور دنیوی آنان باشد. (در اسلام ) شرط گرفته نمی­شود که فرمانروا و حاکم حتما" از طایفه ای خاص یا خانواده ی ویژه باشد.

حاکم باید قدرت اداره ی امور مملکت را دارا باشد و هر کسی که شروط کامل یک حاکم را - که اسلام تعیین فرموده- دارا بود می­تواند نامزد گردد و عهده دار حکومت شود و بعد از اینکه با او بیعت شد و مردم به او رأی دادند جایز نیست اقدام به کاری کند مگر اینکه به مردم رجوع نماید و آن امر را با مردم در میان گذارد و رأی ایشان را جویا شود و موافقت آنان را جذب کند زیرا او وکیل و وصی مردم در امورشان است، چه وکالت اقتضا می­کند تصّرف وکیل در امور، تحت نظر موکّل باشد و مظهری برای دیدگاه های او. پس اگر در چیزی تصرف نمود و کاری انجام داد که صحیح نبود و از اراده ی موکل به دور، به آن امر اعتباری داده نمی­شود و باطل است و هیچ کس ملزم آن نیست.

نمونه ی بارز در این احکام رسول خدا (ص) است که هر آنچه را خداوند به او وحی می­فرمود ابلاغ ­می­کرد:( قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ يُوحَى إِلَيَّ أَنَّمَا إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ ) کهف/ 110

« ( اي پيغمبر ! ) بگو : من فقط انساني همچون شما هستم ( و امتياز من اين است كه من پيغمبر خدايم و آنچه گفت : بگو ؛ مي‌گويم ) و به من وحي مي‌شود كه معبود شما يكي است و بس.»

(‏ فَذَكِّرْ إِنَّمَا أَنتَ مُذَكِّرٌ ‏‏ لَّسْتَ عَلَيْهِم بِمُصَيْطِرٍ ‏) غاشیه/ 22-21

« تو پند و اندرز بده و ( مردمان را به وظائفشان ) يادآوري كن . چرا كه تو تنها پند دهنده و يادآوري كننده‌اي و بس . ‏ تو بر آنان چيره و مسلّط نيستي ( تا ايشان را به ايمان واداري ).»

( وَمَا أَنتَ عَلَيْهِم بِجَبَّارٍ ) ق/ 45« و تو ای پیامبر بر مردم جبّار و مسلط نیستی.»

پیامبر و حاکمان کشور در احکامی که خداوند نازل کرده، دارای یک وظیفه ی مشترک اند، اینکه در اموری که در آن­ها نصّ قرآن وجود نارد به مردم رجوع کنند و با آنان مشورت نمایند، رسول خدا (ص) در امور امّت خود مستبد و خود رأی نبود بلکه  مشورت می­نمود و چیزی را انتخاب می­کرد که اصحاب بر آن اجماع داشتند اگر چه مخالف نظر خودش می­بود (مثلا" در جنگ خندق). تفاوت حاکمان با پیامبر در این است که رسول را خداوند انتخاب می­کند و به او وحی می­نماید و او را از خطا معصوم می­دارد ولی حاکم را مردم برمی­گزینند و اختیار امور را به او تفویض می­نمایند و به او وحی نمی­­شود و از خطا و اشتباه معصوم نیست و امّا حق ابراز نظر و آزادی انتقاد و بیان و نظارت بر اعمال و دستوراتی که حاکم روا می­دارد امری است که در اسلام مقرّر و تعیین گشته و حق طبیعی هر فرد است. پس در خطبه ی ابوبکر صدیق(رض) می­خوانیم که فرمود:

ای مردم من حاکم شما شده ام ولی از شما بهتر نییم، اگر دیدید بر طریق حق هستم یارییم دهید و اگر راه باطل را می­پیمایم راه را بر من ببندید، در امری که خداوند اطاعت آن را واجب کرده از من اطاعت کنید و در امری که راه عصیان را پیمودم هیچ اطاعتی از جانب شما بر اوامر من نیست.

مردی به عمربن الخطاب(رض) گفت:ای عمر از خدا بترسید.

دیگری بر او اعتراض کرد و گفت:چرا به امیرالمؤمنین می­گویی از خدا بترس؟

عمر در جواب فرمود:بگذار سخن خود را بگوید، چه اگر این سخنان را نگویند خیری در آنان نیست و چون ما این سخنان را نپذیریم خیری در ما نیست.

روزی عمربن الخطاب (رض) خطبه می­خواند گفت:ای مردم هر کس از شما در من انحرافی دید درصدد اصلاح آن برآید.

در این هنگام یکی از اعراب بادیه نشین بلند شد و گفت:به خدا قسم امیرالمؤمنین اگر در شما کجی و انحرافی ببینم با این شمشیر هدایتت می­کنیم.

عمر گفت:سپاس خداوندی راست که در این امّت افرادی را قرار داد اگر عمر راه خطا رفت او را با شمشیر هدایت می­کنند و به راه راست برمی­گردانند.

چه آزادیی کامل­تر از این که رسول خدا(ص) منافقان را بدون مجازات آزاد کرد، در حالی که علیه وی به انواع شرّ و فتنه انگیزی دست یازیده بودند ولی حضرت در مقابل آزارشان عفو و گذشت نمود و از ایشان به شیوه ی نیکو درگذشت و در مقابل گشاده رویی نشان داد.

آزادی در عمل

حقّ انسان است هر گونه که بخواهد به تکاپو و تلاش بپردازد و در هر جنبه که خواهان است کار کند و هر گونه که خواست به دخل و تصرف بپردازد و در زمین حرکت و تلاش کند و بر روی آن سیر نماید، مادامی که کلیه ی این اعمال در محدوده ی قوانین الهی باشد و خداوند آن­ها را حلال خوانده باشد.

(‏ أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِهَا أَوْ آذَانٌ يَسْمَعُونَ بِهَا فَإِنَّهَا لَا تَعْمَى الْأَبْصَارُ وَلَكِن تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ ‏ ) حج/ 46

«‏ آيا در زمين به سير و سفر نپرداخته‌اند تا ( از ديدن آثار گذشتگان و مشاهده ويرانه‌هاي كاخهاي ستمگران ) دلهائي به هم رسانند كه بدانها ( وظيفه خود را در قبال دعوت حق درك و ) فهم كنند ، و گوشهائي داشته باشند كه بدانها ( اخبار جبّاران ، و نداي وجدان ، و فرمان يزدان را ) بشنوند ؟ چرا كه اين چشمها نيستند كه كور مي‌گردند ، و بلكه اين دلهاي درون سينه‌ها هستند كه نابينا مي‌شوند.»

و می­فرماید:(‏ قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللَّهُ يُنشِئُ النَّشْأَةَ الْآخِرَةَ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ‏) عنکبوت/ 20

«‏ بگو : در زمين بگرديد و بنگريد كه خدا چگونه در آغاز موجودات را پديد آورده است و ( چه رنگ و بو و سيما و ويژگيهائي به هر يك داده است ، و چه اسراري در آنها به وديعت نهاده است . تا از مشاهده اشياء پي به راز و رمز آنها ببريد و در برابر قدرت مافوق تصوّر آفريدگارشان سر تسليم فرود آوريد ، و بدانيد كسي كه اوّل اين جهان را از نيستي به هستي آورده است ) بعداً هم جهان ديگر را پديدار مي‌كند . چرا كه خدا بر هر چيزي توانا است.»

و می فرماید:(‏ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولاً فَامْشُوا فِي مَنَاكِبِهَا وَكُلُوا مِن رِّزْقِهِ وَإِلَيْهِ النُّشُورُ ‏) ملک/ 15«‏ او كسي است كه زمين را رام شما گردانيده است . در اطراف و جوانب آن راه برويد ، و از روزي خدا بخوريد . زنده شدن دوباره در دست او است.»

حضرت رسول (ص) می فرماید:بر هر مسلمانی لازم است صدقه پرداخت کند.

گفتند:اگر نداشت؟

فرمود:با دستان خود کار کند صدقه است و خود از آن بهره مند می­گردد...

برای کسی جایز نیست آزادی فردی از افراد جامعه را سلب کند و به بند بکشد مگر اینکه در این سلب مصلحت اجتماع یا فرد نهفته باشد همچنان که عمر (رض) چنین کرد. وی شبی در کوچه های مدینه می­گشت «برای نگهبانی از مردم و پی بردن به اوضاع آنان» از زنی شنید که این عبارت را زمزمه می­کند:

آگاه باشید آیا راهی جز این است که به سوی شراب بروم؟ یا آیا راهی جز این است که به سوی نصربن حجاج بروم؟

عمر (رض) با خود گفت:ولی در عهد عمر چنین راهی نیست.

عمر فردای آن شب نصربن حجاج را احضار نمود دریافت که از بهترین جوانان مدینه است. پس دستور تراشیدن موی سر او داد ولی باز از این بهترین جوانان مدینه بود، خلیفه او را به سوی شام فرستاد و از مدینه دور داشت بدون اینکه مرتکب گناهی شده باشد چه این کار (عمر ) برای مصلحت عموم و جلوگیری از مفتون شدن زنان به او بوده است.

در این امر گفته اند:زیبایی باعث جنایت بر نصر شد و او را غریب و از وطن خود دور ساخت.

                                                                          والسلام

                                                          والله اکبر و المستقبل للاسلام

                                                و خداوند بزرگتر است و آینده از آن اسلام.

------------------------------------------------                                   

منبع:آزادی و عدالت

مؤلف:سید سابق

مترجم:کمال روحانی

انتشارات:محمدی سقز 1380