pardis Newbie وضعيت: آفلاين 7 فروردين ماه ، 1385 تعداد ارسالها: 72 امتياز: 41200 تشکر کرده: 0 تشکر شده 0 بار در 0 پست
ارسال شده در: يكشنبه، 7 مهر ماه ، 1387 10:49:03 موضوع مطلب: تفاوتهاي دختران و پسران / عاطفی،رشدی،علایق و...
تفاوتهاي دختران و پسران
◄تفاوتهاي دختران و پسران
زيست شناسان اين عقيده را دارند كه دختر و پسر تفاوتهاي بنيادي دارند ، بدين معنا كه تفاوتهاي آنها در درجة اول ارثي است نه محيطي.
اما جامعه در مورد آنها پيش مي گيرد . آنها مي گويند كه اين دو جنس در اساس با يكديگر هيچ تفاوتي ندارند بلكه رفتار اجتماع موجب مي شود كه آنها گرايش هاي متفاوتي را پيدا كنند
اما آيا اين تفاوتها فطري هستند يا محيطي ؟
پاسخ اكثر كارشناسان اين است كه تقريباً هر دو مورد در اين امر دخيل هستند و سهم دقيق هر يك از آنها در ايجاد اين تفاوتها كار بسيار دشواري است . در اين جا نگاهي به برخي از تفاوتهاي اساسي بين دو جنس مي اندازم :
◄تفاوت در رشد
جنين پسر در رحم مادر خيلي سريعتر از جنين دختر رشد مي كند ، نوزاد پسر سنگين تر و درازتر از نوزاد دختر است اين تفاوت تا هفت ماهگي ادامه مي يابد دختران نسبت به پسران ، چربي بيشتري دارند و به هنگام بلوغ در زير پوست چربي بيشتر جمع مي شود ، حال آنكه پسران همين آنها چربي از دست مي دهند . پسر بچه ها از همان طفوليت ماهيچه هاي قويتر از دختر بچه ها دارند . دورة استراحت قلب در هر ضربان ، در پسرها كوتاهتر از دخترها است و فشار خون حاصل از انقباض قلب بيشتر است .
پسرها از همان دوران جنين ، از نظر پختگي اعضا بدن نسبت به دخترها ، تاخير دارند و اين تاخير تارسيدن به سن كمال ادامه دارد مثلاً نوزاد دختر ، از نظر پختگي ساخت و عملكرد اعضا و دستگاههاي بدن معادل يك پسر بچة ۱/۵ ماهه است . پختگي حركات يك دختر دو ساله از يك پسر دو ساله بيشتر است . استخواني شدن و تشكيل دندان در دخترها زودتر از پسرها صورت مي گيرد . رفتار دختران نيز سريعتر از پسران رشد مي كند . مثلاً دختر بچه ها زودتر از پسر بچه ها مي نشينند ، مي خزند و راه مي روند . همچنين دختر بچه ها زودتر از پسر بچه ها سخن مي گويند .
◄تفاوت در حواس
آستانه حس درد و حس لمس دختران از بدو تولد پايين تر از پسران است . به عبارت ديگر ، فشار لازم براي ايجاد درد يا حس لمس در زنان به مراتب كمتر از مردان است . حس شنوايي زنان نيز در همة دوران زندگي آنها بهتر از مردان است . در سنين بالا ، ۳۵% زنان به سمعك نياز دارند ، حال آنكه اين در صد در مورد مردان همسن آنها به ۴۵% افزايش مي يابد . در عوض ، مردان از بينايي بهتري برخوردارند . در سنين بالا ۳۵% مردان و ۴۵% زنان به عينك نيازمندند . اين تفاوت در حواس مسلماً اكتسابي نيست و از زمان طفوليت ديده مي شود . حس بويايي دخترها قويتر از حس بويايي پسرهاست و علت اين امر به ميزان هورمون ( استروژن ) نسبت داده شده است . از نظر حساسيت به درد ، آستانه درد دخترها پايين است ، يعني با كمترين ضربه احساس درد مي كنند و قدرت تحملشان هم كم است . در مقابل آستانة درد پسرها بسيار بالاست و قدرت تحملشان هم بسيار زياد است . مطلب بسيار جالب و شگفت آور اين است كه زنها ، به رغم پايين بودن آستانة احساس درد و كم بودن قدرت تحمل آنها ، دردها و ناراحتي هاي دراز مدت را بهتر از مردها تحمل مي كنند !
◄تفاوت در هوش و ساير توانايي هاي ذهني
هوش و استعدادها را با آزمون هاي هوش و استعداد اندازه مي گيرند . اين آزمونها از نظر محتوا به دو گروه تقسيم مي شوند : آزمونهاي كلامي و آزمونهاي غير كلامي يا عملي آزمون هاي كلامي ، توانايي افراد را در زبان گفتاري و نوشتاري اندازه مي گيرند كه در واقع بيشتر درك كلام مورد نظر است نه طرز بيان آن . آزمون هاي عملي ، توانايي هاي افراد در انجام بعضي كارهاي عملي و اجرايي اندازه مي گيرند . بهترين آزموني كه هر دوقسمت را يكجا جمع كرده آزمون هوش وكسلر است . كاربرد آزمون وكسلر در مورد هزاران دختر و پسر نشان داده است كه اين دو گروه از نظر آزمون هاي كلامي تفاوت معني دار ندارند . بر عكس ، در مورد آزمونهاي غير كلامي ، تفاوت چشمگيري نشان مي دهند و اين تفاوت هميشه به نفع پسرهاست . در استعداد تجسم فضايي ، تشخيص جهت و هدف گيري ، پسرها بهترند . از نظر استعداد كلامي دخترها زودتر از پسرها سخن گفتن مي آموزند و بيشتر از پسرهاي همسن خود لغت ياد مي گيرند ، بهتر مي نويسند و بهتر كلمات را بيان مي كنند و در گرامر و جمله سازي نيز مهارت دارند . البته اين تفاوت به مرور كاهش مي يابد و آخر الامر باز جنس نر است كه جلو مي افتد .
رشد هوشي دختران بيشتر از طريق زبان آموزي شروع مي شود در صورتي كه رشد هوشي پسران از طريق مهارتهاي عملي صورت مي گيرد از نظر سيالي كلامي دخترها بهتر از پسرها هستند اما از نظر ادراك كلامي پسرها بهترند . پسرها كارهاي مكانيكي را بهتر انجام مي دهند و ارتباطهاي مكانيكي را نيز بهتر درك مي كنند . در استعدادهاي رياضي نيز پسرها به مراتب بهتر از دخترها هستند . اما در كارهاي دستي ، مخصوصاً كارهايي كه نياز به چالاكي انگشتان دارد دخترها بهترند و شايد هم به همين دليل است كه بيشتر دوزندگان و بافندگان زنها هستند . چابكي دستها و انگشتان زنها به آنها اجازه مي دهد كه ماشين نويس خوبي باشند و كارهاي دفتري و منشي گري را نيز بهتر از مردها انجام دهند . از نظر كنجكاوي ، دختر بچه ها نسبت به پسربچه ها كنجكاوي كمتري دارند . از نظر آفرينندگي نيز بطور كلي در همة جوامع افراد نابغه هميشه مردها بوده اند و در اين خصوص تعداد زنها بسيار اندك بوده است .
◄تفاوت در پرخاشگري
مشاهدات نشان مي دهد كه حتي از زمان خردسالي پسرها پرخاشگر تر از دخترها هستند و در سنين بالا نيز پسرها از دخترها پرخاشگرترند . آمار بزهكاران و جنايتكاران در سراسر جهان نشان مي دهد كه هميشه تعداد پسرها از تعداد دخترها پرخاشگر ترند تنها موردي كه دخترها پرخاشگري بيشتري نشان مي دهند عبارت است از پرخاشگري كلامي بدين معنا كه دخترها نسبت به پسرها ، زماني كه عصباني مي شوند و حالت پرخاشگري به آنها دست مي دهد بيشتر به فحاشي و دشنام دادن مي پردازند ، حال آنكه پسرها به مشت زني و لگد پراني متوسل مي شوند . عده اي معتقدند كه علت پرخاشگر تر بودن پسرها نسبت به دخترها را بايد در رفتار اجتماع جستجو كرد !
◄تفاوت در علايق و رغبتها
نوع دوستي ، توجه به ديگران ، صميميت و ارتباط هاي حمايتي از خصوصيات دخترهاست كه تفاوت آشكاري با پسرها دارند . پسران جوان بيشتر به جنبه هاي سياسي علاقه دارند و دختران بيشتر از پسران به مسائل اخلاقي تمايل دارند و از همجواري و داشتن مصاحب بيشتر از پسرها لذت مي برند . دختر بچه هاي كودكستانها بيشتر وقت خود را با همبازي ها صرف مي كنند و حال آنكه پسر بچه ها با وسايل ورزشي و اسباب بازي سرگرم مي شوند . دختر بچه ها در مصاحبت با بچه هاي از خود كوچكتر تمايل نشان مي دهند و در حمل اشياء سنگين ، بستن دكمة لباس و بند كفش آنها را ياري مي رسانند ، در صورتي كه پسربچه ها به معاشرت با افراد بزرگتر از خود تمايل دارند علايق زيباشناسي ، اجتماعي و ديني دختران بيشتر از پسران است مثلاً تماشاي شكل و قد و قامت خويش در دختران به مراتب بيشتر از پسران است و ساعات بيشتري از روز در جلو آيينه مي ايستند .
به نظر مي رسد كه نوزادان دختر اجتماعي تر از پسران هستند و در تكلم و گفتار ، نسبت به پسران ماهرترند . در نخستين هفته هاي زندگي ، دختران تقريباً دو برابر پسران لبخند مي زنند و در خلال ماه هاي دوم و سوم ، در مقايسه با پسران ، بيش تر سر و صدا توليد مي كنند . اين تفاوت نيز همانند مو عامل ذاتي ديگر مي تواند به رفتار خود شما نسبت به كودك مربوط باشد . اگر چه روانشناسان معتقدند كه مادران در چهل و هشت ساعت نخست تولد نوزادشان ، به لبخند زدن و صحبت كردن با دختران و در آغوش گرفتن و بازي شيطنت آميز با پسران تمايل دارند .
◄تفاوت در يادگيري زبان
به گفته برخي از كارشناسان دختران به طور معمول صحبت كردن در قالب جملات طولاني را خيلي سريع تر از پسران آغاز مي كنند و مقصود و منظور خود را در محاوره بهتر بيان مي نمايند . در حقيقت ، در زمان آغاز مدرسه ، دختران در حدود يكسال از نظر گفتاري از پسران جلوتر هستند . پسران ديرتر از دختران شروع به صحبت مي كنند و بيش تر از مشكلات زباني نظير لكنت زبان و خواندن رنج مي برند . بخشي از اين تفاوت هاي زباني احتمالاًبه دليل اين است كه زبان توسط نيمكرة چپ مغز كنترل ميشود كه در دختران پيشرفته تر است و بخش ديگر نيز به دليل عادات اجتماعي است كه كودك در معرض آن قرار مي گيرد . تحقيقات نشان داده است كه پدران با دختران در حدود دو برابر بيشتر از پسرانشان صحبت مي كنند !
◄اثر اجتماع در ايجاد تفاوتها
ديديم كه پسر قويتر اما در مقابل آسيب پذيرتر از دختر است ، استقلال و اتكا به نفس بيشتري دارد ، حادثه جو تر ، پرخاشگرتر و كنجكاوتر از دختر است . استعداد مكانيكي ، عددي و تجسم فضايي او نيز در مقايسه با استعدادهاي دختر بيشتر است و دختران استعدادهايي دارند كه ارتباط او با ديگران را تسهيل مي كنند و از نظر بدني و رواني زودتر از پسران بالغ مي شوند ، مهارتهاي كلامي و مخصوصاً سيالي كلامي او زودتر رشد مي كند و ... زيربناهاي زيستن فوق از همان لحظه تولد تحت تاثير بسياري از عوامل اجتماعي و فرهنگي قرار مي گيرد . مثلاً از همان اوايل كودكي دخترها را وادار مي كنند كه رفتارهاي مادران و پسران را وادار مي كنند فشارهاي پدران را تقليد كنند . اگر دختر بچه اي رفتار مادرش را تقليد كند تشويق مي شود و در اثر اين تشويق تقويت مي شود و به تكرار آن رفتار مي پردازد و بر عكس اگر رفتار مردانه را تقليد كند نه تنها تشويق نمي شود بلكه از انجام آن منع مي گردد . در مورد پسر بچه ها هم اين نوع عكس العمل در جهت تقليد رفتار مردانه ديده مي شود . بنابراين ، در تاثير رفتار والدين در شكل دادن رفتار كودكان ،جاي ترديد وجود ندارد و يا به عبارتي مي توان گفت تا حدودي تفاوتهاي دو جنس در رفتار توسط اجتماع تعيين مي شود به عنوان مثال دخترها اجازه دارند كه به راحتي گريه كنند و در رفتار خود لطافت و محبت نشان دهند ، اما پسرها بايد دلير ، مصمم و قادر به كشيدن رنج و درد در خلوت باشند . پس كلية تفاوتهاي فردي و كلية تفاوتهاي دختران و پسران در اثر كنش متقابل محيط و توارث به وجود مي آيد . آخرين كلام :
وجود تفاوت بين دختر و پسر به معناي برتري يكي بر ديگري نيست .
◄چرا تفاوت زن و مرد
هر چه فاصله انسان از روز خلقت يا ولادت او بيشتر شود تفاوت رفتاري و ساختاري جنس مونث و مذكر بويژه در دوران نوجواني و جواني افزايش مي يابد و ميدان ناسازگاري و اختلاف بين آندو گسترده تر مي شود . اگر چه تفاوت بين زن و مرد براي ايجاد زمينه جذب و تحقيق شرايط توليد مثل بسيار لازم و حياتي است ، ليكن وجود آن در سطح گسترده بدون وجوه تناسب و تعادل رابطه بين آندو را محدود به همان روابط جنسي و حيواني مي كند ، فضاي خانواده را از عواطف عالي انساني خالي مي سازد و زمينه رشد و تربيت صحيح را از بين مي برد . بدين جهت خداوند حكيم تدابيري را براي تعديل يا تحليل تضاد و ناسازگاري فوق و برگرداندن تفاوتها به تناسب ، تدارك ديده و با قرار دادن ابزارها و مكانيسم هاي مناسب در نهاد زن و مرد و بوجود آوردن زمينه هاي همگرائي رواني و وابستگي عاطفي ، آندو را به شدت بهم نيازمند ساخته است ، بطوريكه جدا كردن مطلق دو جنس مخالف انساني از همديگر نه تنها موجب سلب آرامش جسمي و رواني آندو خواهد شد ، بلكه در دراز مدت اصولاً امري محال و ممتنع مي باشد . به هر حال ، نظام تربيتي غلط و ستم پر در اغلب جوامع بشري و روحيه سلطه گرانه اغلب مردان و اجحاف و تجاوز به حدود و حقوق زن در طول تاريخ ، بويژه تحقير مقام و مرتبت او در اذهان برخي از زنان اين باور را بوجود مي آورد كه هر چه مربوط و متعلق به جنس مذكر مي باشد مايه برتري و علامت رشد و كمال است !! لذا گروهي از زنان به اصطلاح روشنفكر بدون آگاهي از واقعيت امر ، تحت تاثير تبليغات مسموم سردمداران نظام سوداگري غرب قرار گرفته و فرياد سر داده و از تسوي حقوق زن و مرد سخن مي گويند و خواهان شركت در همه نوع فعاليتهاي مردانه مي شوند !! تلاشهاي مذبوحانه اكثر حاميان تساوي حقوق زن و مرد ، نه تنها موجب فراموشي وظائف خاص زنانه ، بلكه سبب انحطاط و سقوط زن از مقام و مرتب والاي انسان خواهد شد . به همين جهت مي بينيم پس از ازدواج حضرت علي ( ع ) با حضرت زهرا ( س ) هر دو براي تعيين وظائف زندگي اشتراكي خود به محضر رسول اكرم ( ص ) رسيدند و پيامبر ( ص ) به دنبال تقاضاي آندو وظائف خانه را بر عهده حضرت فاطمه و وظائف خارج از خانه را بر عهده امام علي ( ع ) قرار داده است . واضح است كه اين تقسيم وظايف صرفاً بر مبناي يك قرارداد و اعتبار اجتماعي نبوده بلكه متناسب با ساختمان آفرينش و استعداد طبيعي زن و مرد مي باشد . خالق متعال هستي بخش همانطور كه زنان و مردان را با ويژگي خاص خودشان آفريده ، در عين حال نيز براي هماهنگي بيشتر فكري جنس مونث و مذكر ، بين آندو وابستگي و پيوستگي هاي رواني و حياتي عميق بوجود آورده به نحوي كه جدائي و گسيختگي از يكديگر برايشان غير ممكن مي نمايد و بدين صورت ناهمگوني و تفاوت بين زن و مرد را به تناسب و تجانس برگردانده است .
◄مقايسه عاطفه زن و مرد با يكديگر
زن به جهت رسالت اصلي خود كه پرورش كودك و تربيت نسل انساني در دامان پر مهر و محبت خويش مي باشد بايد روحيات و عواطف بسيار لطيف و ظريف و در عين حال انعطاف پذير داشته باشد ، زيرا مشكلات مهم تربيت جسمي و رواني فرزند در ايام خطير طفوليت ( كه به اعتقاد اكثر روان شناسان در آن ايام سنگ بناي اوليه شخصيت انساني گذشته مي شود ) تنها با وجود عواطف شديد و حس فداكاري و ايثار و عشق عميق به اولاد قابل تحمل است ، از طرف ديگر واضح است كه شخصيت سالم انساني اصولاً در فضاي آكنده از مهر و محبت و عشق و شور و صداقت مي تواند رشد كند و شكوفا شود و زندگي سالم و آباد اجتماعي نيز از افرادي بوجود مي آيد كه در تا بشر انوار وجود زنان و مادراني صبور و پاك سيرت پرورش يافته باشند . بدين صورت زن سرچمه جوشان مهر و محبت و صلح و صفا و عشق و وفا در زندگي انسان است . مردان بر عكس زنان ، به جهت نوع ساختار رواني و وظائف تكويني خود ، داراي روان و رفتاري سخت و خشن مي باشند زيرا انجام مسئوليتهاي بيرون از خانه مخصوص مردان است . به همين جهت مردان از لحاظ عواطف انساني در مقايسه با زنان بشدت ضعيف مي باشند . البته اين تفاوت در عواطف باعث بوجود آمدن يكسري توقعات و انتظارات از طرف مقابل ( همسر ) مي شود به عنوان مثال :
مردان توقع دارند همسر آنها در تمام ابعادي وجودي خود يك زن به تمام معنا و سرچشمه لطف و نيكي و صداقت و پاكي باشد ، زنان هم از شوهراني كه فاقد روحيات و رفتار مردانه و قدرت تدبير و ذكاوت و شجاعت و حتي گاهي روحيات خشك و خشن مردانگي بوده و در برخورد با مشكلات اجتماعي ، ضعيف النفس و بزدل هستند ، بشدت اظهار عدم رضايت و حتي گاهي ابراز نفرت مي كنند . زنان از صميم دل دوست دارند كه مردان آنها ، افرادي با غيرت ، شجاع ، سرسخت ، مصمم ، با كفايت و تدبير باشند و در كنار او با آرامش رواني به زندگي خويش ادامه دهند . اما به غير از موارد ذكر شده تفاوتهاي رفتاري ديگري نيز بين زن و مرد وجود دارد كه به اختصار به آنها مي پردازيم :
اعتماد :
آقايان بيش از خانم ها اعتماد مي كنند . خانم ها با احتياط و به سختي اعتماد مي كنند . مردم از نظر اعتماد به سه دسته تقسيم مي شوند :
۱- آنها كه اعتماد افراطي دارند و خوش بين اند
۲- آنها كه اعتماد تفزيطي دارند ، سوء ظني اند
۳- آنها كه اعتماد معتدل دارند
در ميان مردان و زنان سالم ، زنان سطح اعتماد پايين تري از خود نشان مي دهند .
خودشيفتگي :
عشق به خود را ، خود شيفتگي نام نهاده اند . به نظر مي رسد خود شيفتگي در خانم ها بيش از آقايان باشد . خود شيفتگي در طول ساليان متمادي زندگي انسان ، براي زنان به حالت عادي تبديل شده است . تماشاي خود در آينه ، صرف وقت روزانه براي آرايش و غيره در حالت افراطي ، شكلي از خود شيفتگي است . مردان خود شيفته نيز فراوانند اما در مجموع شمار آنها كمتر از زنان خود شيفته است .
استقلال :
اولين مضموني كه در سن يك تا سه سالگي مطرح است ، استقلال است و طبيعي و نرمال اين است كه بچه هاي ما روي پاي خودشان بايستند و استقلال داشته باشند . مردها كمتر از زنان استقلال دارند و در طول تاريخ شواهد بسياري است كه نشان مي دهد زنان بيشتر از مردان مستقل اند و شايد به اين دليل باشد كه زناني كه شوهر خود را از دست مي دهند سالهاي طولاني به خوبي زندگي خود را اداره مي كنند !!!
كنترل گري :
تحت نظر گرفتن رفتار ديگران و دخالت مستقيم در كار ديگران ، كنترل گري گفته مي شود نمونه چنين رفتاري در امر و نهي هاي افراطي مادران در مورد درس و مشق مدرسة بچه ها يا رفتارهاي عمومي آنها ديده مي شود . بسياري از خانم ها ؟ آقايان را نيز به دقت تحت كنترل خود مي گيرند . آقايان نيز در بعضي امور خانم ها را كنترل مي كنند امادر مجموع به نظر مي رسد كه خانم ها بيش از آقايان كنترل گري دارند .
شك و ترديد :
خانم ها بيش از آقايان دچار شك و ترديدند !! شما فكر مي كنيد علت آن چيست ؟ لطفاًخود خانم ها جواب آنرا بدهند !!
علاقه به جمع مال و منال دنيا :
توجه به دخل و خرج و رعايت معتدل موازين منطقي در صرف بودجه خانواده ضروري است اما افراط در آن باعث بوجود آمدن مشكل مي شود . خانم ها بيش از آقايان به مال دنيا علاقه دارند در حاليكه اغلب اين خانم ها هستند كه در امور مالي زندگي نقش مديريت و سازندگي دارند .
◄تفاوت در خلق يا حال
خانم ها در تمام لحظات گذر از جادة پر پيچ و خم زندگي ، لبخندي بر لب دارند . چه در سراشيب چه در سر بالايي ، اميد خود را از كف نمي دهند . آقايان اگر با اشكالاتي در زندگي روزانه ، اعم از خانوادگي ، اقتصادي ، يا ارتباط اجتماعي رو به رو باشند ، به سرعت دچار افسردگي مي شوند . يك تفاوت ديگر در عاطفة شادماني و افسردگي بين زن و مرد اين است كه خانم ها در فاصله هاي كوتاه ، افسرده و شاد مي شوند . مثلاً وسط يك صحبت مي بينيد گريه سر مي دهند بعد از چند دقيقه نيز كم خندند !
آقايان گريه نمي كنند اما اگر افسردگي آنها بدان پايه رسيد كه اشك بريزند ، گاهي تا دو سه روز سردرد دارند و در هر حال احساس غمگيني پايدارتري را تجربه خواهند كرد .
◄تفاوت در نمود بيروني عاطفه
تفاوت عمده زنان و مردان در ظهور خارجي عاطفه است شايد زن و مرد ، هر دو شاد باشند اما يكي شادي خود را نشان مي دهد ، اما ديگري آن را نشان نمي دهد . يكي از اين اظهارات عاطفي ، اظهار عملي عاطفه افسرده است ، زنان بيش از مردان ظاهر افسرده پيدا مي كنند . اما افسردگي آنها سطحي و موقتي است . اما آقايان بيش از زنان افسرده مي شوند . افسردگي آنها پايدار و عميق است . اما آقايان همين افسردگي را نيز نشان نمي دهند ، به نحوي كه اگر مردي گريه كند ، يقين بدانيد كه حال او وخيم است . در تجربه كلينيكي ، افسردگي هاي كوچك را در خانم بيشتر مي بينيم اما افسردگي بزرگ و دامنه دار را در آقايان . خانم ها به سرعت افسردگي خود را به نمايش مي گذارند . آنها زود گريه سر مي دهند و بدحال مي شوند . اما آقايان به ندرت افسردگي خود را ظاهر مي كنند اما نمايش آنها شديد و جدي است . خانم ها و آقايان در تجربه عاطفي اضطراب و خشم نيز متفاوت اند .
*منابع:
تفاوت هاي فردي كودكان - دكتر حمزه گنجي روانشناسي زن و مرد - دكتر محمد مجد روانشناسي زن - سيد مجتبي هاشمي دكاوندي مجله پيوند - انجمن اوليا و مربيان روزنامه هاي كثيرالانتشار