اهمیت و جایگاه ویژهی روحانیت و ماموستایان اهل سنّت در تاریخ و فرهنگسازی مناطق کردنشین، بر کسی پوشیده نیست. این بزرگواران در طول تاریخ کرد با وجود کمبودهای فراوان مادی؛ اما به دلیل غنای فکری و علمی و همچنین ارتباط مستقیم با عامه مردم از طریق مساجد، مشارکت در غمها و شادیهای آنان...
بهزاد خوشحالیبراي به دست آوردن يك ديدگاه درباره ي هويت تاريخ،بايد از يك سلسله معيارها استفاده كرد . با توجه به آن معيارهاست كه مي توان دقيقاً درك كرد ماهيت رويداد تاريخي چگونه است ؟ در اين نوشتار تلاش شده است با ارائه ي مجموعه اي از اسناد نشان داد كه به كارگيري واژه ي" جمهوري مهاباد" در مورد "جمهوري كردستان " ، مغاير با واقعيت مسأله بوده و به نوعي وارونه نويسي در تاريخ است .
قیام قاضی محمّد به دلیل ماهیت متمایز و ویژگی سیاسی مدرن آن، مهمترین جنبش در تاریخ سیاسی ملت کرد به شمار می آید. بنیادی ترین ویژگی قیام قاضی محمّد که به استقرار «جمهوری کردستان» در مقطع تاریخی 1947-1946 منجر شد، ماهیت دمکراتیک آن در استقرار عملی است، که تا دوران حاضر نیز می تواند الگویی مناسب برای حکومتهای مستقر خاورمیانه باشد.
عبدالله مرادی – مدرس دانشگاه
شهرستان دیواندره در فاصله 98 کیلومتری شمال سنندج قرار دارد. این شهرستان با مسافتی معادل 4203 کیلومتر مربع در حدود 15 درصد از وسعت استان کردستان را شامل می شود. دیواندره از دو کلمه دیوان و دره تشکیل شده است. دیوان به معنی جایگاه و محل قانون وعدالت و جای حل اختلافات بوده است. دیواندره که در میان دره و کوه نیز واقع شده، در قدیم مقر حکومت و جایگاه قانون و عدالت بوده است.
آیت محمدی
در خصوص پیدایش این واژه (کرد) و معنی آن بایستی برگردیم و به ابتدای تاریخ و آنجا که سند مکتوب برایمان به جای مانده است، ببینیم که این کلمه برای نخستین بار چگونه و در کجا به کار برده شده است.همانطور که می دانیم تا پیش از بازگشت اقوام آریایی به سرزمین اصلی و مادری خود، اقوام کهن تر و قویتری در فلات قاره ای ایران بسر می بردند که مرکز اصلی آنها زاگرس و نواحی آن بوده است.
پروفسور محمد امین زکی / مترجم : حبیب الله تابانی
در کتاب های تاریخی قدیمی، در بعضی جاها و بخصوص بعد از قرن هفتم پیش از میلاد صحبت از سرزمینی به نام « کرد وئن » شده است که به گفته ی « سرمارک سایکس » و نوشته های دیگر به سرزمینی گفته اند که از سرچشمه های « زاب بزرگ » و « دجله» تا دریاچه ی « وان » را در بر می گیرد.
پروفسور محمد امین زکی / ترجمه: حبیب الله تابانی
در چند قرن پس از ظهور اسلام، از سرزمینی به نام قوم کرد(کردستان) نام برده نشده است و در دوران حکومت خلفا، از روی تقسیمات اداری و سیاسی، سرزمین های کردنشین به مناطقی نظیر زوزان، خیلات، ارمنیه،آذربایجان، جبال، فارس، جزیره، عراق و بلادالروم و ... تقسیم می شدند. به همین جهت بحث بخصوصی به نام کرد و کردستان، در نوشته های سیاحان و جهانگردان غرب دیده نمی شود.
کمال روحانی
مشایخ ازمنظر موافقان و مخالفان : از آن هنگامی عرفان در جهان اسلام متمکّن شد و در سطح جامعه طرح گردید،با دو طیف موافق و مخالف روبرو شد و شاخه ی آن در کردستان نیز از این قاعده مستثنی نماند.ما در سطح جهان اسلام می توانیم به کسانی چون ابن جوزی نویسنده ی کتاب «تبلیس ابلیس»اشاره کنیم که شدیداً مکتب تصوف را زیر سئوال می برد و صوفیان را گمراه می خواند
سید محمد امین واژی / مهاباد
مسجد ، روحانی و طلبه مثلثی بود که یکی از شاخصه های هویت ملی مذهبی کردها را تشکیل می داد. به گونه ای که گوشه ای از فرهنگ وفعالیت مردم ازاین مثلث خالی نبود.به هرجا نگاه می کردی فرهنگ .سیاست .شادی . عزا. شعر .ادبیات. آواز.جنگ وصلح و....اثر این مثلث آشکار بود