سرنوشت زیانکاران

استاد عبدالحمید بلالی

1 - زیانکاری در دنیا و آخرت :

خداوند می فرماید :به درستی زیانکار است آن کس که نفس خود را آلوده سازد .شمس 10

نشانه های خسارت دنیوی عبارت است از :

الف.ضعف و ناتوانی : کسی که نتواند طعم تربیت را به نفس اماره بچشاند و آن را به زیر تازیانه ی تزکیه بکشاند بلکه آن را رها ساخته و در برابر ریاضت و تکالیف شرعی قرار ندهد دچار ضعف اراده شده و همت و اراده ی او در جنگ با نفس شکست می خورد .

ب.تردید و دو دلی :چنین کسی توان ثبات و استقامت بر رأی خود ندارد هر گاه هم بخواهد تصمیم به انجام کاری نیک بگیرد نفس او را به عمل خلاف آن تشویق می کند .

ج.ذلت و خواری :انسانی که بنده ی نفس اماره شد قدرت رهای از زیر ساطه ی او را نداردو در نتیجه نفس ایشان او را به مانند برده ای خوار و ذلیل به هر مکان و موقعیتی ناشایست می کشاند وی چنان اسیر شهوات نفسی می شود که اگر همه ی مردم نیز ریشخندش کنند توان رهای از این اسارت و حقارت را ندارد .

د. ترسوی : چنین انسانی همیشه از جانب نفس اماره به کناره گیری و دوری از هر گونه تلاش در راه دین وادار می شود و از هر چیزی که به آسایش و تن پروری او خدشه وارد بکند حذر کرده و به زندگی پر از ترس و خفت بار خود ادامه می دهد .

ه. فقدان شرم و حیا : آنکس که بنده و برده ی نفس اماره است همواره نفس او را به سوی شهوترانی فرا می خواند قدرت مخالفت با آن را نداشته و در نتیجه پرده ی حیا و عصمت او دریده می شود به صورتی که نه در مقابل خداوند و نه در مقابل انسانها احساس شرمندگی نمی کند و ارزشی برای ایشان قایل نیست و مانعی برلی شهوت بازی نمی بیند اینگونه انسانها در قیامت نیز گرفتار بزرگترین خیارت می شوند زیرا در دنیا در تربیت نفس و وادار کردن آن به اخلاص در برابر پروردگار کوتاهی کرده اند .

و.مجادله به هنگام حساب : همچون انسانی وقتی در پیشگاه خالق خود ایستاد و حقایق را دید در می یابد که چه خسارت عظیمی مرتکب شده است پس ناچار به حیله و نیرنگ متوسل می شود و شروع به مجادله می کند بلکه بتواند به زعم خود راهی برای تبرئه از جرایم و بزهکاری هایش بیابد .خداوند حال اینگونه افراد را چنین باز گو می کند :

روزی هر کس می آید و به دفاع از خود می پردازد و به هر فردی پاداش آنچه کرده است به تمام و کمال داده می شود و به هیچ کسی ستمی نمی شود .نحل 111

سید –رحمه اله –در تفسیر این آیه می گوید :آن روزی است که هر نفسی به کار خود مشغول است و به غیر از خود توجهی ندارد ...این عبارت قرآن یادآور حول و دهشتی است که انسانی را به خود مشغول داشته وبرای رهای از عذاب به مجادله می پردازد و غافل از این که جدال و مشغلت دیگر نفعی ندارد چرا که آن روز روز جزا و پاداش است)

2- حساب نفس  :

کسانیکه تربیت نفس را ترک می کنند به عواقب وخیمی دچار می شوند یکی اینکه همین نفس در روز قیامت آنان را ملامت و به خاطر تقصیری که در تربیت آن روا داشته اند با آنان وارد جنگ می شود و آن زمانی است که نامه ی اعمال به ایشان داده شده تا معاصی مکتوب در آن به آنان یادآوری شود بدینگونه گرفتار دو نوع عذاب می شوند یکی خوانده شدن نامه ی اعمال که تمام خطا های ایشان را در بر گرفته و بازگو کرده است و به همین خاطر به شدت دچار حسرت و تأسف شده و اعلام ندامت می کند .

دوم اینکه خداوند به نفس ایشان فرصت می دهد تا به خاطر تقصیری که آنان در رابطه با نفس خویش روا داشته اند علیه آنان شهادت دهد و این شهادت بر حسرت و درد ایشان می افزاید خداوند می فرماید :مقدرات و نتیجه ی کارهای آدمی را در گردن او کردیم و روز قیامت نامه ای گشاده برای او بیرون خواهیم آورد نامه ات را بخوان امروز کافی است که خودت در رابطه با خودت قضاوت کنید .اسراء

ابن کثیر می گوید :طائر عبارت از عملی است که از کسی سر زده است و تمام اعمال او در کتابی جمع شده و در روز جزا به وی داده می شود که اگر سعادتمند و خوشبخت باشد نامه ی اعمالش به دست راست او داده می شود و اگر شقی و بدبخت باشد به دست چپ او داده خواهد شد کلمه ی منشور هم یعنی باز شده و هرکس میتواند آن را بخواند و تمامی کردار او از اول تا پایان زندگی در آن مکتوب است .

------------------------------------------

منبع : آئین تربیتی تابعین

مولف : استاد عبدالحمید بلالی

مترجم : عبدالله عبداللهی

انتشارات : نشر احسان