نسل جوان بيداري و مسؤليت ها – 1

سخني با پسران جوان

آبتین امیری

روي آوردي به كار جمعي : به جرات مي توان يكي از عوامل عقبگرد اجتماعي  وسياسي وفرهنگي مسلمانان در قرنهاي اخير را فقدان فرهنگ وروحيه ي جمعي وشورايي دانست .هنگامي كه مسلمانان به گروه گروه تقسيم شدند ودر تصور هر گروه فردي وجود دارد كه به تنهاي وارث تمام مشكلات است يا اينكه قدرت حل مشكلات را دارد وهمه ي امور به حواله مي شود وديگران تنها بايد زندگي عادي خود را داشته با شند، نبايد انتظار داشت كه تحول واصلا حي صورت گيرد.

نسل جوان بيداري و مسؤليت ها – 1

سخني با پسران جوان

آبتین امیری

روي آوردي به كار جمعي : به جرات مي توان يكي از عوامل عقبگرد اجتماعي  وسياسي وفرهنگي مسلمانان در قرنهاي اخير را فقدان فرهنگ وروحيه ي جمعي وشورايي دانست .هنگامي كه مسلمانان به گروه گروه تقسيم شدند ودر تصور هر گروه فردي وجود دارد كه به تنهاي وارث تمام مشكلات است يا اينكه قدرت حل مشكلات را دارد وهمه ي امور به حواله مي شود وديگران تنها بايد زندگي عادي خود را داشته با شند، نبايد انتظار داشت كه تحول واصلا حي صورت گيرد.

    خداوند از ابتداي نزول قرآن كريم وظهور اسلام دستورات واحكام زيادي  را براي نجات انسانها نازل كرده است، اما مخاطب اين احكام و دستورات نه يك فرد ونه فقط نخبگان برگزيدگان يك قشر، بلكه جميع مؤمنان، يعني كساني هستند كه ايمان آورده اند ودر برابر دستورات خداوند احساس تهد مي كنند.

    از اين رو هر جا كه در قرآن كريم حكمي براي اجرا صادر شده است ، مؤمنين با (يا ايّها الّذين آمنوا): «اي كساني كه ايمان آورده ايد.» مورد خطاب قرار گرفته و هيچ گاه مسؤوليت اين احكام بر دوش فرد نها ده نشده است.

از طرفي، روند اجراي احكام و شريعت به گونه اي است كه چه احكام وعبادت هاي فردي وچه احكام وعبادت هاي جمعي هر يك ارتباطي با حركت هاي جمعي وگروهي دارند.

به عنوان مثال، نماز يكي از مهم ترين فريض ديني است كه مي توان آن را به تنهايي خواند، اما نماز جماعت از چنان اجروپاداشي برخوردار است كه با تنهايي نماز خواندن قابل مقايسه نيست .

  پيامبر اكرم (ص) نيز در بدو دعوت خود كار گروهي وجمعي وپرهيز از شخصيت گرايي وفرد محوري را سر لوحه ي كار خود قرار داد، تا اينكه توانست  نسلي را از اصحاب تربيت كند كه با يك حركت جمعي بتوانند پيام خداوند را به ديگران برسانند.نسل صحابه در فكر، انديشه، فقه، حفظ كلام خداوند، سياست و... هرگز متكي بر شخص نبود، تاآن جا كه بعد از رحلت رسول خدا(ص)بدون اينكه خلا ووقفه اي در حركت اسلامي ايجاد شود,اصحاب دين خدا را در شرق و غرب جهان توسعه دادند وبا استفاده از پشتوانهي نيروي انساني در امور فقهي واجرايي سبب ايمان آوردند انسان هاي زيادي شدند.

  آنچه كه در نظام اجرايي خلفاي راشدين حاكميت داشت، « شورا»  به معناي تمام كلمه بود«شورا»بنيان فكر وعمل اصحاب را شكل مي داد، تا آن جا كه انتخاب خليفه با شورا و بيعت صورت مي گرفت وخود خلفا بيش از اين كه خلافت را حق مسلم خود بدانند، خويشتن را نماينده ي شورا و اراده ي جمع مي دانستند.

اين فرهنگ در گفت وگو، روابط اجتماعي، تصميمات سياسي وفتواي فقهي اصحاب حاكم بود؛ چرا كه پيامبر خداتمامي فعاليت ها و تصميمات آن ها به صورت جمعي صورت مي گيرد. در اين جوامع به ندرت پيش مي آيد كه فرد ي ظهور كندو بخواهد به تنهايي مشكلي را از جامعه حل كند. در پشت هر تغيير وتحول واصلاحي اراده ي جمعي پشتوانه اي براي شكل دادن كارهاي بزرگ و تغيير شرايط است.

اين سنت خداوندي است تا آن جا كه در قرآن كريم مي فرمايد: (ان الله لا يغير ما بقوم حتي يغير وا ما بأ نفسهم)رعد:11

«به راستي خداوند وضع قومي را تغيير نمي دهد,مگر اين كه آنان آنچه را در خودشان است تغيير دهند.»

    ما هرگز از تجارب نسل هاي گذشته ي خود وديگر ملت ها بي نياز نيستيم ؛ اما اين استفاده زماني ممكن است كه در قالب يك حركت جمعي قرار گيرد تا جنبه عملياتي به خود گرفته واز تاثير گذاري عميقي بر خوردار با شد.

    به سختي مي توان تصور كرد كه در اين دنيا با پيچيدگي هاي اطلاعاتي و فكري كه وجوددارد،  فردي بتواند به تنهايي وبدون نياز به جمع گامي هر چند كوچك در راه خير وصلاح جامعه اش بردار.در دنياي ما فعاليت هاي فردي كم اثر، ضعيف ومحكوم به شكست است وصداي يك فرد را هرگز نخواهند شنيد.

اين تجربه ها, اين فرمايش پيامبر(ص)را در ذهن ها زنده مي كندكه فرمود:« دست خدا با جماعت است, هركس از جماعت بيرون رود خود را به سوي آتش بيرون كشيده است.» روايت ترمذي

    براي رسيدن به نقطه مطلوب وبه طور كلي موفقيت، كار جمعي از چنان اهميتي بر خوردار است كه بايد براي آن فرهنگ سازي كرد وروحيه ي عموم  را با شورا سازگار نمود.

     كار جمعي بايد از روستاها، محلات و دانشگاه ها شروع شودو شهرها و كشور ها را در بر گيرد تا به يك تجربه ي جهاني تبديل شود. اولين نهادي كه نيازمند فرهنگ شورايي و تصميم گيري جمعي است،خانواده است؛ زيرا خانواده مدني ترن و ريشه دا رترين نهاد اجتماعي محسوب مي شود .اگر شورا در خانواده باشد، انسان هايي كه از خانواده وارد اجتماع مي شوند، شورايي خواهند بود؛ اما اگر خانواده ها جايي براي زورگويي،استبداد و عقيده گشايي با شند، انسان هاي بر آمده از آن نيز چيزي جز اين نخواهند بود.اهميت شورايي در ميزان موفقيت به حدي است كه نسل جوان ما بايد ضرورت هاي كار جمعي را درك كند .ممكن است انسان در تنهايي دوست داشته با شد كارهاي زيادي را انجام دهد، اما همين اراده ي فردي بدون توجه به جمع، آغاز خود محوري واستبدا است.مهم ترين قرار دادن آرمان ها و خواسته ها در قالب جمع است، چرا كه تنهايي و سكوت انسان را به معرفت دروني مي رساند، اما اين كار جمعي است كه تكا مل رفتاري و اجتماعي را در انسان ايجاد مي كند.ازآن جا كه ما معتقديم كه اسلام نه يك معرفت دروني يا فلسفه وجنبش فكري محض، بلكه يك بر نامه ي عملي در زندگي است ، راهي نداريم جز اينكه قالب هاي فعليت هاي جمعي را بپذيريم،تا همگام با ديگران رشد كنيم و با رشد خود،اسباب رشد ديگران را نيز فراهم كنيم.

تحولات با شتاب شكل مي گيرد،اما فطرت بشري تغيير نم كند.خيروسعادت ما در حركت جمعي نهفته است. ولازم است كه افراد از تك بودن وفرد بودن به پشتوانه اي براي يكديگر تبديل شوند وزندگي ما بر اساس سر نوشت مشترك شكل بگيرد و اين مصداق  سخن پيامبر (ص)است كه مي فرما يد:« مؤمن نسبت به مؤمن مانند ساختمان است كه بعضي از آن  بعضي ديگر را محكم ميكند.» متفق عليه

    سخني با پسران جوان:

از بدو خلقت تا كنون خداوند مسؤوليتي را بر دوش مردان نهاده است كه اين مسؤوليت با اين شدت هرگز متوجه جنس زن نبوده است. خداوند پيامبران خود را از ميان مردان برگزيده است و مبناي حركت توحيد ي بر محور مردان قرار داشته است. با اين حال در طول تاريخ با دو نوع روند متضاد در رفتار مردان مواجه بوده ايم :رفتاري كه نمادي از ايمان وايثار ودعوت به سوي خدا بوده است؛ ان جا كه مرداني به پيامبري برانگيخته شدندورفتارآنها الگوي نسلهاي آينده قرار گرفت ؛ ورفتاري كه آميخته با زور، شرك وجنايت است كه بسياري از پادشاهان به سمت آن گرايش داشته اند ، يعني بهترين وبدترين انسانها در ميان مردها ظهور كرده اند

  اين روندي بي بازگشت در تا ريخ است كه نبردي ميان خير وشرونيكي وبدي بر پا باشد واين نبرد ابعاد مختلف فكري، اجتماعي، فرهنگي ورفتاري را در بر مي گيرد، اما در اين نبرد مردان همواره نقش اول را ايفا كرده اند.

  امروزه نسل پسران مسلمان بيش از همه نياز مند شناخت توانمندي ها وارزش هاي وجودي خود است. نسل تنبل، مصرف كننده ومتكي به ديگران، نسلي است كه جامعه را به سوي تباهي سوق مي دهد و مشكلات فردا را از مشكلات امروز بيشتر مي كند، تا آن جا معناي «مرد» را به سختي مي توان در ميان واقعيت هاي جامعه پيدا كرد.

   اگر نسل پسران جوان به لذ ت هاي پيرامون خود دلخوش كند واشتبا ها ت بزرگان وگذشتگان وپدران خود را بهانه اي براي روي آوري به فساد و فرار از مسؤوليت قرار دهد، نظم اجتماعي آينده در معرض خطرات جدي قرار خواهد گرفت .

   اعتياد،مواد مخدر،مشروبات الكلي، فحشاد ويا بيهودگي وقت را تلف كردن تا كنون نتوانسته هيچ نسلي را نجات دهد، بلكه عاقبت اين نسل گرفتاري در عذاب خداوند بوده است، هر چند كه در لحظه ي اكنون افراد به لذت هاي پيرامون دلخوش با شند ودنيا را در چند ساعت لذت كاذب احساس كنند.

   بيداري وآگاهي نعمتي از نعمت هاي خداوند است و هيچ چيز دردناك تر از آن نيست كه نسلي كه بايد نماد اراده وتحكم براي حفظ بنيان خانواده باشد در ضعف اراده وبينش به سر ببرد. هيچ چيز تلخ تر از آن نيست كه نسل جوان ما به جاي اين كه دردي را از دردهاي جامعه حل كند،  خود يك درد ومشكل براي جامعه باشد.

   آري، امانتي كه بر دوش جوانان پسر نهاده شده بر دوش ديگر نسل ها قرار ندارد. در طول تاريخ بزرگ ترين تحولات رهايي بخش به دست اين نسل ودر اين مقطع سني شكل گرفته است. چنانكه در صدر اسلام همين نسل، اولين مخا طب پيامبر خدا(ص)بودند واو را در بر پايي نظام اسلامي ياري نمودند.

اگر بيداري در ميان اين نسل نهادينه شود و نسل پسران جوان ارزش هاي وجودي و مسؤوليت هاي خود را بشناسد واز طرفي با يادآوري به سلاح ايمان و عمل خود را به نيروي دروني و سلاح زور مجهز كند، بي شك اين نسل محور تحولات جامعه خواهد شد.

   در اين شرايط ما با نسلي مواجه هستيم كه حاضر است براي ارزش هاي خود هر گونه هزينه اي بپردازد وبهترين مسير ها را در زندگي انتخاب كند.

  پويايي در اراده وپشتكار نهفته است، لذا نسل پسران جوان با شناخت توانمندي ها وآسيب هاي پيرامون مي تواند از كنار گودي ها ي فلا كت وذلت به سلامت بگذرد، پله هاي ترقي را طي كند واين نياز جامعه ي اسلامي است. جامعه اي كه نسل جوان آن متكي به خويشتن هستند وبا بيداري وآگاهي به جهان پيرامون مي نگردندوبيش از اين كه نسبت به كوچك ترين شرايط تاثير پذير باشند، به تاثير گذاري خود ايمان دارند.

--------------------------------------

منبع : بیداری اسلامی و نسل جوان

مولف : آبتین امیری

انتشارات : نشر احسان