رويكردها و راهكارها­ی جماعت دعوت و اصلاح / خشونت

پرهيز از خشونت

رويكردها و راهكارها­ی جماعت دعوت و اصلاح / خشونت

پرهيز از خشونت

« خشونت » به عنوان عنصري روان شناختي و جامعه شناختي، نقش تعيين ،كننده اي در حيات فردي انسان ها و تحولات فكري و تاريخي جوامع ، در طول زمان داشته است و با ورود انسان به دوران مدرن و تغييرِ بينش او در بار ه ي هستي، انسان و جايگاه او در هستي و نيز حقوق و تكاليفي كه دارد ، اين موضوع اهميت مضاعفي يافته است و نظر به اين كه به اعتقاد بسياري از صاحب نظران و فيلسوفان ، انسانِ مدرنِ قرن بيست ويكم منشي فردگرايانه دارد ،و خودخواه، خودمدار و در پي كسب قدرت ، ثروت و منزلت اجتماعي بيشتر  است، يكي از معيار هاي بسيار مهمي كه با آن، سلامت روانِ افراد و مشروعيت و مقبوليتِ گروه ها و نظام هاي سياسي-اجتماعي را مي سنجند، نسبت آنها با خشونت در هر دو حوز ه­ي نظري و عملي است.

مراد ما از خشونت، اِعمال روش هاي غير مسالمت آميز و غيرقانو ني برا ي تغيير ساختارهاي فرهنگي، سياسي و اجتماعي در جامعه است.

چون پرهيز از خشونت و يا توسل به آن از سوي افراد ، گروه ها ،سازمان ها و نظام هاي سياسي براي نيل به اهداف و يا ايجاد هرگونه تغيير و تحول در جامعه ، از نوع نگاه آنان به جهان هستي ، طبيعت و ذاتِ انسان و تجارب تاريخي و سرانجام جايگا ه، حقوق و تكاليفي كه براي خود و ديگران قائل اند، ناشي مي شود، ما نيز براساس مباني اعتقادي خود [با الهام از قرآن سنّت و با استناد به سيره ي رسول اكرم [ پرهيز از خشونت وعدم توسل به آن را در هر حال و در هر شرايطي به عنوان يك اصل غير قابل اغماض و مشي عملي در تعامل با ديگران و ايجاد تغيير و تحولات سياسي و اجتماعي در جامعه برگزيده ايم و در راه ايجاد بستر و فضاي مناسب رواني ، اجتماعي و سياسي براي عدم توسل به خشونت و پرهيز از آن ، از هيچ كوششي دريغ نخواهيم كرد و در اين راستا ، اصلاحِ بينش و نگرشِ افرادِ جامعه به گون ه اي كه خواهد آمد، در اولويت ما قرار دارد.

انسان آزاد آفريده شده است و بارز ترين جلو ه­ي آزاديِ او، انتخاب آزادانه­ي عقيده و باور است. پروردگار مهربان، انسان را در اين انتخاب آزاد و مختار گذاشته است و هيچ فردي حق ندارد به بهانه­ي اين كه انتخاب او بهترين انتخاب و گزينش است، ديگران را براي قبول باورهاي خود تحت فشار و اجبار قرار دهد و كسي هم نبايد به دليل انتخاب نادرستي كه داشته است، تحت فشار و اجبار قرار گيرد:

بقره/ 256 ) "هيچ اكراهي در دين نيست،..."

يونس/ 99 )"...پس آيا تو ) مردم را ناگزير مي­سازي كه از ايمان آورندگان باشند؟"

انسان موجودي خردورز و تربيت پذير است و در شرايط مناسب مي تواند بدون تهديد و يا اجبار ، انتخابي درست و منطقي داشته باشد و نيازي به توسل به خشونت نيست و در اين مقوله هيچ فرقي بين انسان ها از نظرِ نژاد ، جنسيت، رنگ، توان اقتصادي و... وجود ندارد.

افراد از نظر رواني، فيزيولوژيكي و تجارب خانوادگي و شخصي با هم متفاوتند و درنتيجه بسيار طبيعي است كه در نگاه به پديده ها و فهم و تحليل رويدادها داراي اختلاف نظر باشند و مانند هم نينديشند و به تبعِ آن، فرهنگ هاي متفاوت و گونا گوني وجود داشته باشند. در نتيجه هيچ كس و هيچ فرهنگي به تنهايي صاحبِ حقيقتِ مطلق نبوده، حتي قادر به ادامه ي حيات و رشد و تكامل خويش نخواهد بود . حذف ديگري و توسل به خشونت ، نه تنها مذموم و ناپسند است ، بلكه خلافِ هدفِ آفرينش و به زيان مصالح افراد و جوامع انساني است.

راهكارها

گفتگو

يكي از عوامل زمينه ساز بروز خشونت ، اختلاف ديدگاه ها است . بر اساس منطق قرآني و سيره ي انبياي عظام، "گفتگو" مناسب ترين راهكار براي ارتقاي سطح تفاهم متقابل صاحبان انديشه­هاي متفاوت است. بديهي است گفتگو زماني مثمر ثمر خواهد بود ، كه در فضاي احترام متقابل، امكانات برابر و به دور از تعصب، پيشداوري و هرگونه تهديد و اجبار صورت گيرد.

باور به ضرورت نقد

عدم تقديسِ افكار ، افراد و قالب هايي خاص براي زندگي و باور به ضرورتِ نقد و تحليل به جاي فقط نَقل و تجليل، گام مهمي در راستاي پرهيز از خشونت و ايجاد فضايي سالم براي گفتگو و تبادل آرا و نظرات گوناگون ، به حساب مي آيد.

باور به تغيير

باور به تغيير و عدمِ پافشاري بر حفظِ ساختار هاي گذشته و باور به حتميتِ تكامل انديشه در طول زمان و افزودن بر تجارب روزمره ي زندگي و دستاوردهاي علمي ، يكي ديگر از راه هاي پيش گيري از خشونت و توسل به آن است. اصرار ورزيدن بر ساختار سياسي و اجتماعي گذشته و درصدد تغيير آن برنيامدن، زمينه را براي بروز خشونت فراهم مي­كند.

التزام به قرارداد اجتماعي

به باور ما وجود قراردادي اجتماعي كه بر مبناي اراده ي جمعي در قالب ميثاقي به نام "قانون اساسي " تبلور يافته باشد، يك ضرورت گريزناپذير است . التزام به قانون اساسي كه متضمن حقوق و تكاليف متقابل شهروندان و حاكمان است، راه را بر توسل به خشونت مي­بندد.

تأكيد بر آموزه هاي اخلاقي

اسلام با وضعِ يك سيستم اخلاقي مبتني بر واقعياتِ وجود ي انسا ن و آخرت انديشي و خداترسي او ، به شيوه اي حكيمانه و تدريجي، زمينه ها و مقدمات بروز و ظهور جنگ و خشونت را به حداقل مي رساند . صبر و خويشتنداري، ايثار، فرونشاندنِ خشم ، عفو و گذشت ، پرهيز از غيبت و نمامي، خودداري از سوءظن و گمان بد ، تركِ مجادله هاي بي مورد ، ايجاد پيوندها ي عاطفي بين خو يشاوندان، رعايت حقوق همسايگان، انفاق و كمك به فقرا و مستمندان و از همه مهم تر رابطه ي اخوت ديني بين مؤمنان و سرانجام نوع دوستي و خدمت به هم نوعان در سراسر جهان ، نمونه هايي از زمينه ساز ي برای « صلح » و « هم زيستي مسالمت آميز » و « پرهيز از خشونت » است.

*************

جماعت دعوت و اصلاح ايران، از آنجا كه برنامه ي خود را تنها تفسير درست از اسلام نميداند، از پيشنهادها و انتقادات همه­ي انديشوران و دلسوزان دين و جامعه استقبال مي­كند و آرزومند روزي است كه توحيد در جهان بيني، اخلاق در رفتار فردي و آزادي و عدالت در تعاملات اجتماعي در حد مطلوب برقرار شود تا آدميان بتوانند با خرسندي و آسودگي، در دنيايي آباد، به عبادت خالق و خدمت خلق بپردازند. و ما ذلك علي الله بعزيز.

منبع " جزوه رويكردها و راهكارها­ی جماعت دعوت و اصلاح ایران